Confession

 

One of the core values of Armenian Orthodox spirituality is penance. As Armenian Orthodox Christians, to live a penitential life is the way in which we live a consecrated life to God. This penitential approach to spirituality is based on a stark contrast between the righteousness of God, and the sinfulness of humanity. It is this contrast that drives us to utterly depend on God for forg

iveness and salvation, as we express our faith through the sacraments of the Church.

That Armenian Orthodox spirituality is deeply penitential is confirmed by the fact that approximately 200 official Armenian Church canons, directly or indirectly, relate to penance and confession. Throughout history, the Armenian Church has adopted the idea of living a penitential life by learning from the desert fathers, early Church Fathers, Armenian Orthodox Clergy, and especially for Armenians, from the person and writings of St. Gregory of Narek (951-1003).

In his book of prayers, Speaking with God from the Depths of the Heart, St. Gregory throws himself directly into mournful prayers and confessions which take on a penitential character. Although brooding and lamenting, his prayers and confessions do not end with self-loathing, but instead end with praise, and lead him to salvation found in Christ alone. His confession of sins becomes a confession of faith in Christ’s redemption, where the mystery of the cross remains central to his vision.1

When the ‘cross’ is applied to the Body of Christ, His Church, it entails realities such as suffering, sacrifice, anguish, and repentance. Thus, the Armenian Church has followed the example of St. Gregory of Narek, where the cross of Christ remains the crux of her vision, knowing that where we are weak, He is strong2. It is the cross of Christ that that makes Christian repentance possible, and it is the cross of Christ where the sacrament of Penance begins.

Sacrament and Penance

An explanation of what a sacrament is might be helpful prior to understanding the specific sacrament of Penance. Generally speaking, Sacraments, more accurately known as ‘Mysteries’ in the Orthodox Church, can be defined as a visible signs or acts, instituted by Christ, performed by a minister of the Church, performed within the context of the Church, by which the recipient is given God’s invisible graces. Another important element is that sacraments are efficacious due to the unfailing promise(s) or Word of God.3

(Note: The Orthodox Church is not limited to the official 7 Sacraments (Baptism, Chrismation, Penance, Holy Eucharist, Matrimony, Unction, and Ordination), as they view many activities and moments in the lives of the faithful as ‘sacramental’.)

Penance is understood in terms of the Greek word metanoia, which means ‘to turn’ or ‘to change one’s mind’. During the sacrament of Penance, after we have acknowledged and confessed our sins before God and the Church, we are called to repent. As penitents, we should not just intend to be sorry for our sins. We should intend to change our mind, turn from sin, rectify our life, have faith in Christ, and hope for His mercy. Thus, confession serves as the means of Penance, and penance goes beyond confession.4

After the penitent confesses, the priest, as the representative of the Church, the Body of Christ, is bearing witness that because of Jesus Christ, God will grant forgiveness to the sinner. The penitent then receives forgiveness and absolution from the priest being released from his sins by Jesus Christ Himself. The priest then reinstates the sinner into the full life of the Church, the Body of Christ, through which we pursue and attain union with Christ.

It should also be understood that Penance, in its generic meaning, is not reserved for Lent, although the penitential life is emphasized during that season. Penance is also not reserved for the Divine Liturgy. Penance is a way of life, an expression of worship, and a response to what God has first done for us through His Son Jesus Christ, the Messiah. There is a distinction between penance as a spiritual discipline, and the sacrament of Penance which is practiced in the Church.

 

…Now, which of the things listed above,

abhorrent to you and devastating for me,

shall I offer in service to you?

Which of these things wrapped in corruption

shall I present before your holy majesty?

For how long will your patience

bear this many sins?

How much will you forgive?

How will you remain silent?

How will you even bear to listen?

How can you spare the rod

when I am worthy of being beaten to death?

But you visit the mercy of your light

in the pitch blackness of the dark side of the soul,

to cure, pardon and give us life.

O force that cannot be deterred,

to you glory in all things,

Amen.

– St. Gregory of Narek, Speaking with God from the Depths of the Heart; Prayer 56

 

Sources

1 Fr. Daniel Findikyan – St. Nersess Seminary Class Lecture

2 ibid., and Rev. Vartan Kasparian, Penance, 12.

3 Findikyan – St. Nersess Seminary Class Lecture,

—————————————————————————————–

ԱՊԱՇԽԱՐՈՒԹՅԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ

Երբ քննեցի ինձ ներքուստ, հիշեցի իմ չար գործերն ու ցանկացա թվել նրանց, բայց ահա տեսա, որ շատ են ծովի ավազներից և առավել անձրևի շիթերից:
Այս ամեն

ից ես լքվածություն զգացի և հույսի լարը խզվեց, որովհետև եթե երկնքից թուղթ պատրաստեմ՝ ամբողջ հովիտները նրան խառնելով, բոլոր ծովերը թանաք դարձնեմ և անտառները՝ գրիչ, երկնայինների նման մտածեմ և ճշգրտորեն քննեմ իմ անօրենությունները, հարյուր տարի նստելով գրեմ, միևնույնն է, վերջավորությանը չեմ հասնի, որովհետև գրելու պարագաները կսպառվեն, սակայն իմ չարիքները չեն ամբողջացնի, այլ կգան և կկուտակվեն ավազի նման և լեռնանալով կծանրանան աշխարհի ցամաքային մասի չափ, քանզի բազմաբույս և հոգնապտուղ են դիվական սերմերը, որոնք ամրացել են իմ անձի մեջ մանկությունից մինչև ծերություն, ուր մահը մերձեցավ, իսկ ապաշխարությունը հեռացավ ինձանից:
Նորից երկմտելով մտածեցի, որ պետք չէ անհույս կորչել, որովհետև Աստված ողորմած է…

Վարդան Արևելցի

Այո՛, ողորմած է Աստված, որ մեզ համար ապաշխարության ճանապարհ է պատրաստել, և Քրիստոսի առաջին կանչն ու քարոզն էլ այդ են ավետում. «Ապաշխարեցե՛ք, որովհետև երկնքի արքայությունը մոտեցել է»:

ԻՆՉՈ՞Ւ ԱՊԱՇԽԱՐԵԼ

Կյանքում շատ ենք առիթն ունենում քննելու մարդկանց սխալները, բայց, ցավոք, որքա՜ն հազվադեպ ենք անդրադառնում մեր սխալներին: Մանավանդ ներկա ժամանակաշրջանում, երբ փորձում ենք հնարավորին չափ քիչ զգալ մեղքի գիտակցությունը, որպեսզի հեշտ ու հանգիստ կյանքով ապրենք:
Հանգիստ կյանքն այսօր մեզ համար կարծես դարձել է աստված և մենք պատրաստ ենք ամեն ինչի, միայն թե փափուկ կյանքով ապրենք, առանց խղճի խայթ զգալու: Շատերիս մոտ մեղքի գիտակցությունը հոգեկան բարդություն է դարձել, և մեզ թվում է, թե այն խորը գիտակցող և զղջում ապրող մարդիկ հոգեպես թույլ զարգացածություն ունեն: Ավաղ, արհամարհանքը մեղքի նկատմամբ արհամարհանք է Աստուծո նկատմամբ: Այո, իրապես, երբ մենք անմիջականորեն չենք զգում Աստուծո ներկայությունը մեր կյանքում, ապա արհամարհում ենք նաև մեղքը:
Մեղքն արհամարհելով անիմաստ է դառնում ապաշխարությունը, սակայն արհամարհանքով չէ, որ ջնջվում է մեղքը, այլ ապաշխարությամբ: Հետևաբար եթե գիտակցությունն ունենք, որ սխալի դիմաց հատուցում կա, ապա նաև մեղքի դիմաց՝ պատիժ: Մաքրման միակ ճանապարհը զղջմամբ ապաշխարությունն է:
Մեղքի գիտակցությունը գործած սխալն ընդունելն է: Երբ մենք չենք ընդունում մեր սխալը, կորցնում ենք բարին, ճշմարիտը: Երբեմն հարց է ծագում. «Ինչո՞ւ ապաշխարել, ո՞ր կատարածի համար ապաշխարել», նույնիսկ երբեմն-երբեմն մեզ մեղավոր չենք զգում այս կամ այն գործածի համար, և ըստ մեր գիտեցածի կարծում ենք, թե Աստված մեզ նման է մտածում: Բայց, իրականում կան բաներ, որոնք չեն փոփոխվում մարդկային մտահորիզոնին համապատասխան:
Այս ամենը հաշվի առնելով Աստծու Եկեղեցին սահմանեց հստակ կարգ. նրա միջոցով սովորում ենք, թե ինչ է մեղքը, թե ինչպես կարելի է մաքրվել գործած սխալից, ինչպես նաև՝ ապաշխարությունը որպես մեղքից մաքրման ճշմարիտ ճանապարհ:

Ի՞ՆՉ Է ՄԵՂՔԸ

Մեղքն անդունդ է, փորված մարդու և Աստծու միջև: Մեղքն ապստամբություն է Աստծու սիրո հանդեպ: Մեղքը չի վիրավորում Աստծուն, բայց վիրավորում է նրանց, ովքեր սիրված են Աստծու կողմից: Երբեք չի կարելի ասել. «Մեղանչեցի, ի՞նչ կա մեղանչելու մեջ, մեղք գործելով աշխարհը փուլ չի գա»: Մեծագույն պատիժը, որ Աստված կարող է տալ մեղավորին՝ երկրի վրա չպատժելն է: Մեղքի հաճախականությունը և կրկնությունն Աստծու մեծագույն պատիժն է: Մեղքը չի կարելի համարել ինչ-որ վերացական օրենքի խախտում, այլ մեր և Աստծու միջև եղած անձնական սիրո խախտում:
Անմտություն է կորցնել Աստծու շնորհն ու չգիտակցել, թե ինչ կորցրեցինք, փոխարենը ուրախանալով երկրավոր բաներով, որոնք ոչ մի արժեք չունեն:
Եթե Աստծու շնորհը կորցնենք, լավագույնը, որ կարող ենք անել՝ ամեն օր ցավել ունեցած կորստի համար: Եթե երբևէ սփոփանք գտնենք, ապա այդ սփոփանքը կլինի այն մտքից, որ ընդունում ենք մեր սխալված լինելը և ապավինում ենք Աստծու ողորմածությանը:

ՄԵՂՔԻՑ ԱԶԱՏՎԵԼՈՒ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ

Երբեմն գիտակցելով մեր մեղք, սխալը, նրանից ձերբազատվելու ոչ ճիշտ ճանապարհ ենք ընտրում: Արդյունքը լինում է այն, որ ավելի ենք ընկղմվում մեր սխալի մեջ: Հետևաբար պետք է մեղքի գիտակցությունը ճիշտ ճանապարհով օգտագործենք:
Հայաստանյայց Եկեղեցին ունի ապաշխարության հետևյալ կարգը. մեղքի գիտակցությամբ անձը անկեղծ զղջում պետք է ունենա, ինչպես նաև իր հոգում վճիռ՝ այլևս չկրկնելու:
Ապաշխարության երկրորդ պայմանը խոստովանությունն է:
Առաջին դարերի Եկեղեցում խոստովանությունը կատարվում էր հրապարակավ, և հազվադեպ՝ առանձնական: Հետագայում սրա հակառակը տեղի ունեցավ, այսինքն՝ խոստովանությունը համայնքի անդամերի ներկայությամբ կատարվելու փոխարեն սկսվեց առանձին քահանայի ու խոստովանողի միջև ծածուկ կատարվել: Հայաստանյայց Եկեղեցին պահել է թե՛ հրապարակային, թե՛ առանձնական խոստովանության ձևերը:
Առանց մեղքերից արձակում ստանալու ակնկալության խոստովանությունը թերի է: Հետևաբար խորհրդակատարման ժամանակ պարտադիր է հոգևորականի ներկայությունը: Չէ՞ որ Քրիստոս նրանց իշխանություն տվեց՝ ասելով. «Եթե մեկի մեղքերը ներեք, նրանց ներված կլինի. եթե մեկի մեղքերը չներեք, ներված չի լինի»(Հովհ. Ի 22-23): Ինչպես նաև. «Ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, ինչ որ կապեք երկրի վրա , կապված պիտի լինի երկնքում: Եվ ինչ որ արձակեք երկրի վրա, թող արձակված լինի երկնքում»(Մտթ. ԺԸ 18):
Երբեմն մեզ թվում է, թե մեր մեղքերը օծյալ հոգևորականի մոտ խոստովանելու կարիքը չկա: Մենք կարծում ենք, թե մեր բոլոր մեղքերը տեսնում ենք:
Յուրաքանչյուրիս համար շատ կարևոր է, որպեսզի մենք ինքներս մեզ կողքից տեսնենք, այդպիսի առիթ է խոստովանահայր հոգևորականը, որը որոշ հարցերի միջոցով կարողանում է մեզ ցույց տալ այն, ինչը մենք ինքներս չենք տեսնում:
Ապաշխարության խորհրդի երրորդ պայմանով յուրաքանչյուր քրիստոնյա պետք է պատրաստ գտնվի իր կատարած սխալի դիմաց որոշակի ապաշխարություն կրելու: Սխալը սիրո բացակայությունն է, զոհողությունը՝ սիրո երախտիքը: Հետևաբար սխալը զոհողությամբ պետք է ջնջենք, որպեսզի և՛ մեր խիղճը խաղաղվի և՛ Աստծու ողորմության ակնկալիքն ունենանք: Այսու քահանան լսելով մեր անկեղծ խոստովանությունը, իրավունքն ունի մեր գործած մեղքերի համեմատ ապաշխարություն սահմանել մեզ համար: Այն է. աղոթք, պահք, որոշ զոհողություններ (աղքատներին ողորմություն տալ և այլն):
Ապաշխարության բուն նպատակը մեղավորին հոգեպես վերականգնելն է և ոչ թե չարչարելը: Երբեմն մեղավորն ինքն է կամավորապես ստանձնում որոշակի ապաշխարություն, ինչպես օրինակ՝ սիրելի որևէ վայելքից հրաժարում և այլն: Ապաշխարության բուն սկզբունքը Քրիստոսի չարչարանքներին հաղորդակից լինելն է: Ինչպես Քրիստոս մեր մեղքերն Իր վրա վերցրեց՝ չարչարվելով մեզ համար, մենք էլ որոշակի դժվարություններ ստանձնելով երբեմն հաղորդակից ենք լինում Նրա կրած տառապալից ճանապարհին:
Մինչ Մկրտության և Դրոշմի խորհուրդներն անկրկնելի են, Ապաշխարության խորհուրդը կարող ենք մեր մեջ վերանորոգել գրեթե ամեն օր:
Եկեղեցին ամեն օր մեզ հիշեցնելով մեր մեղքերը, խեղճության և թշվառության խրախույս չէ, որ կատարում է, այլ առավել զգոն, ուշիմ, արթուն և Աստծու ծառայության մեջ պատրաստակամության է առաջնորդում:
Այսու լավ ըմբռնելու համար Եկեղեցու յոթ խորհուրդներից երրորդը՝ ապաշխարության խորհուրդը, պետք է մեր մտքում ունենանք հետևյալ կարևոր հանգամանքները.
1. Ապաշխարության խորհուրդը սկսվում է մեղքի գիտակցությամբ:
2. Մեղքը գիտակցող անձը պետք է անկեղծ զղջում ունենա և այն այլևս չկրկնելու վճռականություն:
3. Զղջացող անձը պետք է դիմի Եկեղեցու օծյալ հոգևորականներին՝ մեղքերը խոստովանելու մտադրությամբ:
4. Որևէ այլ անձ, բացի օծյալ հոգևորականից, իրավունք չունի խոստովանեցնելու և մեղքերից արձակում տալու, որովհետև այդ իշխանությունը աստվածադիր օրենքով միայն նրանց է փոխանցվել:
5. Խոստովանության գնացող անձը պետք է պատրաստ լինի իր գործած մեղքերի դիմաց որոշակի հատուցում կրելու:

Ապաշխարել չի նշանակում հետ նայել ափսոսանքով, այլ առաջ նայել հույսով:
Ապաշխարել նշանակում է աչքերը բանալ դեպի լույսը:

Վահան Զաքարյան